Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu nedir? Mektep ve aile davranışları nasıl olmalıdır? - Radyo BALFM -

Radyo BALFM –

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu nedir? Mektep ve aile davranışları nasıl olmalıdır?

22.05.2020
32

DİKKAT SINIFIMIZDA DEHB VAR!! Günümüzün kıymetli mevzularından biri olan DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE konusunu es geçilmeyecek değerli bir …

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu nedir? Mektep ve aile davranışları nasıl olmalıdır?

DİKKAT SINIFIMIZDA DEHB VAR!!

Günümüzün kıymetli mevzularından biri olan DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE konusunu es geçilmeyecek değerli bir mevzu olduğunu vurgulamak istiyorum. Münhasıran mektep ortamında bu bahis hakkında bilinçli olmak ve bilinçli hareket etmek büyük kıymet taşır.

Türkiye de Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı almış birçok birey vardır. Mahsusen bir erkek bireylerde görülmektedir. DEHB i kıymetli kılan etken ise mektep çağında ki çocuklarda görülmesi ve gün geçtikçe artmasıdır. Şayet bir eğiticiyseniz sınıfınız da bir DEHB ile müsabakanız mümkündür. DEHB evlatları umumide sınıf içerisinde ki tertibe ahenk sağlamakta zorluk çeker ve size de bu zorluğu hissettirir. Birçok vakit arkadaşlarıyla da sorunlar yaşayabilir durumu denetim altına almak bazen zorlaşabilir. DEHB evlatlarına sınıf içerisinde nasıl davranmalıyız ve onları geleceğimize nasıl kazandırabiliriz? Yaşadığı bu zorluklar da onlara nasıl yardımcı olur ve yükünü azaltabiliriz? Bu tıp sorulara idealist eğiticiler/öğretmenler karşılık ararlar. Zira bilirler ki yanlış müdahalelere geleceğimize hatalılar yaratabiliriz. Bunun hem vicdanı hem de kişisi boyutu kaldırılamaz bir yük olabilir. Şayet DEHB tanısı almış bir evlat şanslı ise bilinçli bir aileye sahip olur kullandığı ilaçlar yanında psikolog, terapist üzere mütehassıslardan ek destek alır. Zira tek başına ilacın ehliyetli olmadığını hayat süreçleri içerisinde göreceklerdir ve evladın davranışlarını denetim edilmesinin kıymetini fark edeceklerdir.

Bildiğiniz üzere DEHB evlatları sınıfımızda bulunan öbür evlatlardan yapı itibariyle daha farklıdır. Bu nedenle öteki evlatlardan daha farklı bir yaklaşım ve teknik uygulanmalıdır. DEHB talebesinin bu şahsi durumunun olumsuz tesirlerini en aza indirgemek ve mektep muvaffakiyetini artırmak için yalnızca hane içerisindeki çalışmalar yetmemektedir. Tıpkı hengamda mektep desteği ve eğitmenin yaklaşımı büyük bir kıymet taşımaktadır. Günün büyük bir çoğunluğunu mektepte geçirmesi bunun en hoş sebeptir. Sınıfınızda ki bir DEHB talebesini en yeterli anlamanız yolu öncelikle DEHB in ne olduğunu bilmekten makbul. DEHB i detaylı olarak ne olduğunu ne üzere kahırlar çektiğini onun iç yerküresini anlamanız için açıklayacağım. Onun penceresinden baktığımızda onu daha düzgün anlamamız ve bazen yapılan günahlara daha sabırlı olmamızı sağlar. Bu birebir vakitte sizinde ruhsal olarak sınıf içerisinde daha güçlü olmanıza yardımcı olacaktır ve DEHB tanısı almış çocuklarda daha verimli çalışmanıza imkan tanıyacaktır.

DEHB NEDİR?

Evlatlar arasında en sık görülen bozukluklardan biri olan DEHB Almanya da %3-5 arsında olmasına karşın memleketimizde %25 nispetinde görülmekte buda Eğiticilerin DEHB olan talebeyle müsabaka nispetini artırmakta.

Bu farklılığın sebebi ana peder davranışları, muallim davranışları, muhit yaklaşımı değildir ve onların kusuru değildir. DEHB tanısı almış çocuklarda biyolojik olarak farklılıklar araştırma yoluyla ortaya konmuştur ve belirtileri 7 yaşına gelmeden ortaya çıkamaya başlar. Bu duruma bakış açısını örneğe dökersek şayet bir görme bozukluğunuz varsa bu anne- peder ya da hocadan kaynaklı değildir biyolojik olarak yaşadığınız bir farklılıktır, daha yeterli görebilmeniz için gözlük kullanmanız gerekmektedir. DEHB evlatları da bir görme bozukluğu üzere biyolojik bir farklılığa sahiptir ve bununla baş edebilmek için birtakım teknikler uygulayarak öğrenmesini ve davranışlarını denetim etmeyi başaracaktır buda onun gözlüğü olacaktır. Bu gözlüğü takmasına yardımcı olacak şahıslarda bizleriz ona bu güçlükle sürecinde destek çıkacak ve gözlüğünü çıkarmaya çalıştığında takması gerektiğini hatırlatarak davranışlarını denetim etmesine yardımcı olacağız.

DEHB EVLATLARINDA NE ÜZERE DAVRANIŞ FARKLILIĞI YAŞANMAKTADIR?

DİKKATSİZLİKTEKİ FARKLI DAVRANIŞLARI

HİPERAKTİVİTEDEKİ FARKLI DAVRANIŞŞLARI

Sıklıkla detaylara dikkat etmekte güçlük çeker yahut mektep ödevi, iş yahut öbür etkinliklerde dikkatsizce yanlışlar yapar

Verilen vazifelerde yahut oyun etkinliklerinde sıklıkla dikkatini sağlamada güçlük çeker

Kendisiyle direkt konuşulduğunda sıklıkla dinlemiyormuş üzere görünür

Birden fazla hengam yönergelere uyamaz ve mektep ödevlerini, ufak tefek işleri ya da işyerindeki vazifelerini bitiremez (karşıt olma ya da yönergeleri anlayamamaya bağlı değildir)

Birden fazla hengam üzerine aldığı vazifeleri ve aktiflikleri düzenlemekte zorluk çeker

Birden fazla vakit daima zihinsel çabayı gerektiren hizmetlerden kaçınır, bunları sevmez yada bunlarda konum almaya karşı isteksizdir.

Birden fazla vakit dikkati dış uyaranlarla kolaylıkla dağılır.

Günlük etkinliklerinde birden fazla hengam unutkandır.

Sıklıkla hayal kurarlar

Sıklıkla elleri, ayakları kıpır kıpırdır yada oturduğu mahalde kıpırdanıp durur

Birçok hengam sınıfta yada oturması gereken öteki durumlarda oturduğu bölgeden kalkar

Sıklıkla uygunsuz olan durumlarda haddinden fazla koşuşturup durur yada tırmanır (bu durum ergenlerde yada erişkinlerde öznel huzursuzluk hisleri ile hudutlu olabilir)

Birden fazla vakit sakin bir biçimde boş devir aktifliklerine katılma yada oyun oynama zorluğu vardır.

Birden fazla hengam hareket halindedir ya da içinde heyeti bir motor varmış üzere davranır

Sıklıkla, ölçüsüz konuşur ve bahisten bahse atlayabilir

Birçok hengam sorulan soru tamamlanmadan evvel cevabını vermeye çalışır

Sırasını beklemekte güçlük çeker

Diğerlerinin lafını sıkça keser ya da yaptıklarının arasına girer

Yukarda ki özellikleri incelediğimizde nerdeyse birçok evlatta bu tıp davranışlar ya da benzerleri olduğunu gözlemleyebiliriz. O hengam DEHB i gayrı evlatlardan farklı kılan nedir?

Birçok evlatta bu özelliklerin kimileri olmasına karşın, DEHB ve gayri evlatlar arasında kritik farklıklar vardır:

DEHB EVLATLARI:

İstediği devir kendini odaklanmış halde tutamaz, ne kadar çok uğraş harcarsa harcasın ve ne kadar çok arzularsa arzulasın devamlı halde odaklanmış duramaz ve dikkatinin dağılmasına köstek olamaz

Bu zorluklar toplumsal olarak arkadaşlarında, ilmî olarak mektepte, konutta yahut öbür etkinlikler üzere yerlerde performansı sarih halde tesirler. Mektep performanslarında ve testlerin tamamlama becerilerinde, yazı yazmalarında yahut konut ödevlerini bitirmelerinde tesir yaratır ve performanslarını nispeten aşağı çeker, çok geç kalabilir, dağınık olabilir yahut dikkat dağıldığı için istedikleri şeyi yapamazlar.

DEHB Evlatları bu sıkıntıları yalnızca mektepte değil birçok alanda de yaşamaktadır.

DEHB evlatları devri uygun kullanma konusunda büyük mesele yaşarlar ve zorlanırlar. Bunu bir örnek üzerinde açıklarsak; ebeveynler DEHB olan evladına kızarlar ve hayal kırıklığı yaşarlar zira küçük kabul edilen bir vazifesi tamamlamamak bu evlatların çok ziyade vaktini almaktadır ve evlatlarının çabaladıklarını lakin dikkat dağınıklılığının buna pürüz olduğunun farkında olmadığını gösterir. Diğerlerine nazaran olağan gelen bir şey DEHB için yapılması güç olabilir ancak bunun sebebi uğraş harcamaması değil dikkat dağınıklığı sorununun onun için yarattığı bir manidir.

Kimi DEHB evlatlarında kullanılan ilaçla hareketlilik aza inmiş olsa da zihinleri mütemadi huzursuzdur ve bir aktifliği dinlerken yahut odaklanmaları gerekirken kendilerini diğer şeyler düşünürken bulabilirler. (Eğitici olarak siz ders anlatırken talebeniz elinde olmadan farklı niyetlere dalmış olabilir ve anlattıklarınızı dineleyemeyip size odakalanamayabilir, bu da dersleri kaçırmasını ve mevzuyu öğrenememesine, yapılacak ödevleri not alamamaya sebep olabilir ve ne ödev yapacağını bilmediğinden verilen vazifeleri yapamaz bu ve gibisi şeyler onu arkadaşlarından geri bırakır)

DEHB evlatları münhasıran BAŞKAN İŞLEVDE (kişi tarafından geleceğe yönelik kişisel-yönelimli davranışların şahsi bir sınıfı) zorluk çekerler bu tıpkı bir orkestranın şefe gereksinim duyması üzere bir durumdur.Eğer orkestranın başında bir şef bulunmazsa çıkan müzik dinlenilmeyecek olabilir lakin âlâ bir şef’le eşsiz müzikler ortaya çıkabilir. Bu nedenden DEHB evlatlarında nasıl planlama yapacağına, organize olmasına ve karmaşık hizmetleri bölgesine getirmesine yardımcı olarak onlardan eşsiz bir birey ortaya çıkarabilir bu bahiste siz ve sizin üzere hassas eğiticiler (şefler) geleceğimize kaybedeceğimiz evlatlar değil yararlı ve başarılı bireyler kazandırabilir buda yerküreye bırakabileceğimiz en büyük servetlerden bir adedidir.

DEHB evlatları eş devirde farklı zorluklara da sahip olabilir –endişe, -depresyon- öğrenme bozuklukları üzere.

DEHB EVLATLARINDA NASIL BİR TEDAVİ FORMÜLÜ İZLENİR?

DEHB evlatları adderal , concerta , daytra, strattera, intuniv, focalin, metadate, ritalin üzere uyarıcı ve uyarıcı olmayan ilaçlarla tedavi edilmeye çalışır. Kullanılan bu ilaçlar DEHB sorunlarıyla başa çıkmasına evlada yardımcı olmakta lakin sorun yaratan alışkanlıkların davranışların değişmesinin önüne geçememektedir. Bilinçli ailelere sahip şanslı evlatlar, ilacın kâfi olmadığını fark eder ve bir mütehassısa, bir psikologa veyahut bir terapiste gereksinim olduğunu bilerek evladın meselelerini en aza indirgemeyi başarabilir. Evlatla çalışan bilirkişi her kim olursa tıpkı benim yapmış olduğum üzere Anne-Baba (aile), Muallim ve evlatla koşut halde çalışır. Hepimizin de bildiği üzere aile kadar mektep ortamının da evlat üzerinde çok büyük emeği ve tesiri vardır. Bu nedenle hiçbir müdahale mektebi ve eğitmeni göz gerisi ederek yapılmamalı, yapılırsa eksik bir müdahale olduğu unutulmamalıdır.

MEKTEPTE NE ÜZERE STRATEJİLER KULLANILABİLİR?

Şayet bir DEHB hocası iseniz onun içinde bulunduğu bu güç durumu artık daha düzgün anladığınıza inanıyorum, yazdıklarımı okumadan öncede birçok habere aşina oluşunuz göz arkası edilemez. Sınıf içerisinde kendinize has teknikler uyguladığınız ve almış olduğunuz eğitim sonucu en yanlışsız eğitme usullere sahipsiniz. Sınıf içerisinde öğrencinizi en âlâ gözlemleme talihine siz sahipsiniz ve talebeniz hakkında iletme gereksinimi duyduğunuz malumatları edinmekten memnunluk duyarım birebir devirde bu davranışınız öğrencinize büyük yardımcı olacaktır.

SINIF İÇERİSİNDE BİR DEHB İÇİN YAPILABİLİCEKLER NELERDİR?

Sömestrin başında talebeye muhtaçlık duyabileceği şeyler hakkında soru sorup, muhtaçlıkları konusunda bilgilenin bu evladın size gereksinim duyabileceği şeyler konusunda kendini tabir etmesini sağlayacaktır. Buda bir sorun çıkması durumunda sizin hazır olmanızı ve daha sabırlı olmanıza ek sağlayacaktır ve gereksinimlerini giderme konusunda ona yardımcı olmanızı kolaylaştıracaktır. (her birey birbirinden farklıdır bu nedenle muhtaçlık duyulacak şeylerde faklılaşabilir)

Sınıf içerisinde dikkati dağılan evlat birçok hususta muhtemelen geçmişte kalacaktır sizi dinelemeye çalışırken dağınıklık sebebiyle kimi konumları kaçıracaktır. Evladı anlamadığı noktaları sorma konusunda teşvik etmek ve tereddütlerini azaltmak kıymetlidir. Oluruna bırakmayın evladı arkadaşları içerisinde göze batırmadan aralarda yanınıza çağırıp husus hakkında anlamadığı bölgeleri öğrenerek anlatabilirsiniz. Bunu yaparken de evlada bu durumun olağan olduğunu onun üzere oburlarının da gelip soru sorduğunu söyleyerek evladın farklılık hissini azaltabiliriz. Bu nokta kıymetlidir bildiğimiz üzere bir sonraki ders bir evvelki dersin üzerine yükselir

Mektepliye tekrarın kıymeti ve yapılması gerektiğini söyleyin. Sınıf içerisinde bol pratikler ve örnekler kullanın tıpkı devirde değişik formda akılda kalıcı formda anlatım yapmanız DEHB evladı için büyük yarar sağlar.

Ödev verildiğinde ödevini not ettiğine dikkat edin, sınıf içerisinde DEHB nedeniyle not edemeyebilir ve diğer fikirlere dalabilir. Bu nedenle şayet ödevini eksiksiz not alırsa ödevlerini yapmayı unutma ihtimali düşecektir. Bununla yapılacak ödevleri modül parça bölerek yapabileceğini belirtin, örneğin; evvel matematik ödevini bitir, sonra fen ve fen bitikten sonra Türkçe ödevini yapabilirsin. Kendisine zahir bir sıraya koyarak onu düzenlemesine yardımcı olabilirsiniz.

Sınıf içerisindeki etkinliklere iştirake teşvik edin örneğin sınıf içerisindeki tartışmalar üzere. Evladın soru sormaya teşvik edin

Şayet sınıf içerisinde mümkünse bir evvelki bahisleri tekrar etmek için ve o hususlar üzerinde tartışmak için küçük öbekler oluşturabilirsiniz ve talebeyi dâhil edebilirsiniz. Bu aktiflikle sınıf içerisindeki sair evlatlarında performansını yükseltmesine yardımcı olacaktır.

Sınıf içerisinde günlük olarak ne yapılacağını bir liste olarak yazabilir ve adımları takip etmesini sağlayabilirsiniz. Zira bir bütünü akılda tutmak onun için sıkıntı olacaktır gelgelelim adımları bilir ve takip ederse onun için bu kolaylık sağlayacaktır.

Ders esnasında elinde olmadan dikkati dağıldığında bunu fark ettiğinizde dikkatini toparlaması için küçük bir işaret oluşturabilirsiniz aranızda bu işaret onu uyaracak ve dağılan dikkatini toparlamasını ona hatırlatacaktır. Bu işaret sayesinde sınıf içerisinde kendini rencide hissetmez ve sözel olarak uyarılmanın verdiği yük altında kendini istenilmeyen hissetmez. (örneğin üç sefer parmağınızı şaklatmak: Mektepliye dikkatin dağıldı ve derse odaklanmaya çalış meali yükleyerek ve bu işaret ikinizin arasında bilinen bir şey olarak kalabilir. Tıpkı devranda bu öğrencinizle muhaberenizi daha şık boyutlara taşımanızı da sağlayacaktır. )

DEHB evladı ile konuşurken göz teması kurmaya ihtimam gösterin özelliklede talimat verirken bu onun daha güzel anlamasını sağlayacaktır.

Sınıf içerisinde dışarı çıkmak istediğinde kısa müddetliğine dışarı çıkıp girmesine müsaade verin, bazen ayağa kalkmasında sert reaksiyonlar göstermekten kaçının bunu isteyerek yapmadığını ve içinde bulunduğu durum nedeniyle yaptığını unutmayın!!

Sınıf içerisinde rastgele bir tartışma yahut öfke üzere davranışlara girdiğinde haklı haksızı dinlemeden evvel talebeyi sakinleşebileceği sakin bir bölgeye alın. Öfkesinin geçmesine ve davranışını denetim altına almasına müsaade verin. Bu sayede öfke bunalımlarına girmeyi engelleyebilir ve durumu daha kolay denetim altına alabilirsiniz.

Talimatları üst üste vermekten kaçının zira bu hatırlamasını zorlaştıracaktır. Birden fazla devirde talimatları yanına getiremeyecektir.

Şayet okulunuzda mümkünse rehber eşliğinde bir ders programı çalışmayı adım adım içeren takibi kolay bir çalışma çizelgesi hazırlaması onun için büyük kolaylık sağlayacaktır varsa şayet mektep yöneticisiyle 504 yahut KEP belirlenebilir.

VAKTI KULLANMADA MESELE YAŞARLAR NELER YARDIMCI OLUR?

Mektepliye çok sahifeli hizmeti her keresinde bir sahife olarak verin; her sahifede, o sahife için ön görülen bitirme mühletini yazın

Vazifeler de veya/ve testlerde daha uzun mühlet verin

Çalışma yükünü (sınıfta ve konut ödevi olarak ) ayarlayın böylelikle öğrenci onu muvaffakiyet ile tamamlayabilir.

Hizmete karşı davranışını anlamak için talebeyi izleyin

Talebenin iş tamamlamak için vakit iddiasında bulunmasını isteyin ve gerekli olan çalışma vadesi ile karşılaştırın

İşin her kısmı için sık uyaranlar ile kesin devir hudutları koyun.

Mektepliye bir günlük (veya ders çizelgesi) hazırlayın böylelikle bu vade içinde ne yapmaya muhtaçlığı olduğunu bilir

HUZURSUZLUKLARINDA NELER YARDIMCI OLUR?

Sık aralar verin (20-30 dakikada bir olabilir) mahsusen testler sırasında yahut uzatılmış vade verildiğinde

Hizmetleri kısaltın

Talebenin çalışırken sırasının yanındayken ayakta durmasına müsaade verin

Hizmetinden uzaklaştığı vakitlerde aranızda oluşturduğunuz işareti (sözel olmayan) kullanın

Vazife başı davranışını devam ettirmesi için iyi yaşıtıyla(akranıyla) çalışmasına müsaade verin

Hareket imkânlarını kullanmasına müsaade verin (örneğin; gereç yekuna, idare odasına ileti götürme, tuvalete gitme gibi)

İstirahat aralarında hareket etme konusunda cesaretlendirici olun (yürüyüş, germe hareketleri)

AYRINTILARA DİKKAT ETMEDE NASIL YARDIMCI OLUNUR?

Performansı âlâ yönlendirmek için talebeye makul olarak yapılmış ödev modelleri sağlayın ve adımları renkli kalem kullanarak belirleyin. Ve bu adımları renk kodu yahut sayılarla belirlemeyi öğretin

Talebeye ödevi teslim etmeden evvel düzeltme ve kendi kendini denetim gereçleri sağlayın. Dağınıklığı sebebiyle fark etmeden birçok günah yapması olasıdır. Bu adım cürümleri bir baht tanıyarak kendini düzeltmesine yardımcı olacaktır.

DÜRTÜLERİNİ DENETIM ALTINA ALMADA NASIL YARDIMCI OLURUZ?

Sahih ve entegrasyonlu davranışlarında sembolik armağan formülleri kullanılabilir. Bu evladın olumlu davranışlarını artırmayı sağlayacaktır.

Sık aralar ve makul hareket imkanına müsaade verin

Talebeye soru sorması için mütenasip olan devranları belirtmek için kelamla olmayan işaretler (örneğin başparmak yukarı/aşağı üzere ) kullanın

BAŞKAN İŞLEVCİ OLARAK NASIL YARDIMCI OLURUZ?

Çizelge ve rutin işleri tutarlı ve kolay kolay görülen bir tarafta asılı halde bulundurun

Kelamlı talimatları tekrarlayın; onları kısa, anlaşılabilir, modüllere ayırın; ve devam etmeden evvel tekrar ettirin

Ödevi teslim etmeden evvel kendi kendini denetim etmeyi yapılandırmak için bir düzeltme ‘’kontrol listesi’’ hazırlayın

Hane ödevlerini akıllıca kopyaladığından emin olmak için hizmet defterini (ödev defterini) günlük denetim edin

Şayet öğrenci yanlışsız gereçleri sık olarak unutuyorsa konutta bulundurmak için 2. bir kitap seti sağlayın

Talebeye özet hazırlayın böylelikle yeni bilgiyi hatırlaması için dersten evvel onu gözden geçirebilir

Sıkça ödevlerini unutuyorsa mail yoluyla ödevlerini göndermesine müsaade verin

Ön sıraya yakın oturmasını sağlayın pencere, koridor üzere dikkat dağıtan noktalardan uzak tutun ya da sırtını dönük oturtun zira DEHB evlatlarının dikkati derhal dağılır ve toparlamaları daha da zorlaşır.

Umumî olarak hadiseleri toparlarsak sizin sınıf içerisinde sergilediğiniz davranışlar talebeleriniz üzerinde çok büyük tesire sahiptir bunun altında size duyduğu değer yatmaktadır. Sınıf içerisinde yapmış olduğu davranışların Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite ye bağlı gelişen davranışlar olduğunu bilmeniz onu anlamanıza yardımcı olacaktır. Yukarda DEHB in nasıl olduğu ve ne üzere yaklaşımlarla sınıf içerisinde evladı gerçek formda nasıl denetim edebileceğimizi adım adım açıklamaya çalıştım. Bu yönergeleri okurken sınıfınızda birçok DEHB talebesiyle müsabaka ihtimaliniz Türkiye de ki DEHB orantının fazlalığına koşut olarak yüksektir. Bu nedenle umarım verdiğim yönergeler sınıf içerisinde size yararlı olur. Sormak istediğiniz yahut davranış meselelerinde öteki hususlarda dâhil olmak üzere muhabereye geçebilirsiniz.

ETİKETLER: , , , ,
BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.