İstanbul’un yerküreye açılan kapısı - Radyo BALFM -

Radyo BALFM –

İstanbul’un yerküreye açılan kapısı

30.03.2020
40

İstanbul üzere yerleşimin 10 bin yıl öncesine kadar gittiği bir kentte yolları arşınlarken ya da vapur yolculuğu yaparken eski devirleri hayal …

İstanbul’un yerküreye açılan kapısı

İstanbul üzere yerleşimin 10 bin yıl öncesine kadar gittiği bir kentte yolları arşınlarken ya da vapur yolculuğu yaparken eski devirleri hayal etmek en sevdiğim zihin etkinliklerinden biri. Sanki o devirlerde yürüdüğüm yolun üzerinde neler vardı, beşerler burada neler yapıyordu diye düşünmekten kendimi alamadığım olur. Nuri M. Çolakoğlu’nun BNP Paribas Cardif’in sponsorluğunda hayata geçirdiği “Dünden Bugüne Fındıklı’dan Tophane’ye” kitabı benim üzere nostalji yahut tarih meraklılarını uzun, keyifli bir yolculuğa çıkarıyor. Saf, 10 bin yıl öncesine değil… Bundan yaklaşık 1000 yıl öncesinde Bizans devletinin Latin ticaret devletlerini Haliç’in karşı yakasına sürmesiyle Fındıklı-Tophane hattının da hikâyesi başlıyor. Çolakoğlu’na nazaran bu hat İstanbul’un yerküreye açılan kapısı oluyor, ticaret gemileri buraya yanaşıyor, daha sonra İstanbul’un Fethi sonrası da bu değişmiyor, velev gelişiyor. Kitap 5 kısımdan oluşuyor. Giriş kısmında ise Çolakoğlu’nun bir yazısı ve Jules Verne’nin Kaleminden Tophane isimli bir kısım bulunuyor. Yanlış okumadınız, Jules Verne. Efsane müellifin 1884 tarihli “İnatçı Keraban” isim- li romanının birinci sahnesi İstanbul’da, Tophane Rıhtımı’nda açılıyor. “İnatçı Keraban”, aslında Karaköy’de bir tütün toptancısı. Çolakoğlu ile kitabını ve İstanbul’u konuştuk. İstanbul üzerine bugüne kadar sayısız yazı yazıldı, belgesel çekildi. Bu kitabının farkını sorduğumda Çolakoğlu, “Çok kıymetli kitaplar basıldı, metinler yazıldı, belgeseller yapıldı lakin gerçek, derli toplu, uygun müracaat kitaplarının zayıf olduğu kanısındayım” karşılığını verdi. Gazeteci ve muharrir, o nedenle yalnızca Tophane-Fındıklı hattının değil, birçok semtin monografilerini yapmaya başladığını söylüyor. Sırada Sirkeci-Unkapanı, Babıali ve Dolmabahçe Sarayı’nın olacağını belirtiyor. Ancak biz bu kitaba geri dönelim. Çolakoğlu, “İstanbul’un seçkin semtleri için periyodun tanıklarınını metinlerini da içeren, oradaki tarihi yapıları da içereni bunların hepsini bir araya toplayan tek kaynaklı kitaplar üretmeye çalışıyorum” diye konuşuyor. Evet, kaynaklara nasıl ulaşıyor? “Ben 8-10 yaşından beri tarihle çok ilgiliyim. Çok okuyorum. Araştırmaya, okumaya daima devam ettim. Arşivlediğim kitapların sayısı 30 bini aşınca bunları Beylikdüzü’nde Atatürk Kültür Merkezi’ne koydum. Şu anda herkese açık kitaplar. Her ay oraya bir 30-40 kitap daha teslim ediyorum” diyor Çolakoğlu. Kütüphanenin açılışı o periyot Beylikdüzü Belediye Lideri olan Ekrem İmamoğlu’nun da iştirakiyle yapılmış. Kitapta Latife Hanım’ın konağını Latife Hanım’ın yeğenleri yazmış. Ayrıyeten Kazım Taşkent’in oğlu da bir kısımda anılarını anlatıyor. Şu anda orada olmayan, yok olması üzücü binalar da kitapta taraf alıyor elbette. Çolakoğlu, bunların en ünlüsünü anlatıyor, “Türkiye’deki dar kafalılığın da çok şık bir hikâyesi” diyerek: “Tophane-i Amire’nin tam üstünde, Osmanlı devletinin birinci rasathanesi açılıyor. Yıldız Gözlem Meskeni. Orada Orta Asya’dan gelip, Timur’un torunlarından olan çok uygun bir astrolog yıldız gözlemleri yapıyor. Devrin Sultan’ı III. Mehmed’e diyorlar ki ‘Burada birtakım kafirler gökyüzünde meleklerin bacaklarını seyrediyorlar, bizi diyanetten çıkartacak bunlar.’ Onun üzerine III. Mehmed’in talimatıyla donanma rasathaneyi topa tutuyor ve taş taş üstünde bırakmadan yok ediyorlar. Ondan sonra bir daha Kandilli Rasathanesi kurulana kadar Osmanlı topraklarında rasathane kurulmuyor. Şu anda konumunda bir şey yok.”

‘MENDERES ÇAĞDAŞLAŞMAYI YANLIŞ ANLADI’

Öte yandan kitapta 1950’lerde Adnan Menderes idaresinde yapılan tarihi eser yıkımları da dikkatimi çekiyor ve soruyorum. “Rahmetli Adnan Menderes, asrileşmeyi yanlış anladı” diyen Çolakoğlu, devam ediyor: “Eskiyi yıkmak olarak algıladı. Ben tam o sırada, 1954 yılında İstanbul’a geldim. Eski İstanbul olduğu üzere duruyordu. Şayet Menderes suriçine dokunmayıp o devirde bir iki tane örneğini yaptılar; Ataköy, Etiler üzere. Surun dışında o denli uydu mahalleler yapsaydı ve suriçini de sağlamlaştırmayla yetinseydi İstanbul müze kent olurdu. Şu anda 10 milyon konumuna 100 milyon turist gelirdi. İstanbul harika bir yan olurdu. Ben Laleli’de oturuyordum, bir sabah kalktık, buldozerler gelmiş, apartmandan caddeye inmeye imkân yok, cadde 3 metre aşağı düşmüş. Beyazıt Meydanı’nda hâlâ gördüğünüz yolun kenarındaki o mükemmel mermerleri kaldırıp kaldırıp atıyordu buldozer. Ki orası Boğa Meydanı’ydı Bizans’ın. Yerküreyi kıskandıracak, Roma prodüksiyonu harika kemerler vardı. Artık modül kesim yolun kenarında duruyor.”

KİŞMİR: MEMNUNLUK DUYDUK

BNP Paribas Cardif Umumî Yöneticisi Cemal Kişmir de kitapla ilgili, ”Dünden Bugüne Fındıklı’dan Tophane’ye uzanan bu eşsiz tarih ve kültür mirasının geçmişte ve günümüzde olduğu üzere gelecekte de bölgesini himayesi gerektiğine inanıyorum. Meslek ömrümün son 15 yılını geçirdiğim bu kesimin tarihi ve kültürel kıymetlerinin bir ürünle taçlandırılmasında rol almaktan memnunluk duyduk” diye konuştu.a

ETİKETLER: , , , ,
BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.